Losy Koszalina były nierozerwalnie związane z historią Pomorza Zachodniego, gdzie mieszały się wpływy niemieckie, polskie i skandynawskie. Według legendy osiedle zostało założone przez woja Koszałę, który nad Dzierżęcinką miał kosić łąki. Od X do XIII w. pomorski gród spełniał rolę usługową oraz rzemieślniczo-handlową wobec ważnego ośrodka kultowego Słowian, znajdującego się na Górze Chełmskiej. Wiele przedmiotów, wskazujących na słowiański rodowód znalazło miejsce w murach Muzeum Miejskiego. Region koszaliński należał do Polski już za czasów Mieszka I. Pierwsza wzmianka historyczna o grodzie pochodzi z okresu wypraw Bolesława Krzywoustego (1107). Wraz z utrwaleniem się chrześcijaństwa, no Górze Chełmskiej-w miejscu kultu pogańskiego, stanęła średniowieczna kaplica (pocz. XIII w)-Sanktuarium Maryjne, do którego przybywali liczni pielgrzymi nie tylko z Pomorza,ale i z całej Europy. świątynia przetrwała do XVI w. Odbudowano ją w tym samym miejscu w 1990r. Najwcześniejszy znany dokument, wydany w 1214r. przez księcia pomorskiego Bogusława II, dotyczył przekazania wsi Koszalin zakonowi norbertanek. Wizerunek księcia na niebieskim tle widnieje we współczesnym herbie miasta.

RATUSZ -widmo dawnej Polski

Kaplica zamkowa z XII w. obecnie cerkiew prawosławna